DR Congo: Abepiskopi Gatolika bamaganye igihano cy’urupfu Kabila yakatiwe

President of the National Episcopal Conference of Congo (Conference Episcopale Nationale du Congo - CENCO), Archbishop Marcel Utembi, (2nd L) and other Catholic bishops arrive for the signing of an accord at the inter diocesan centre in Kinshasa on January 1, 2017 following talks launched by the Roman Catholic Church between the government and opposition. - The government and opposition parties in the DR Congo on December 31, 2016, clinched a hard-won deal over President Joseph Kabila's fate, ending a political crisis that sparked months of deadly unrest. Under the terms of the deal, Kabila will stay until the "end of 2017" but a transition council will be established, headed by opposition leader Etienne Tshisekedi. In addition, a prime minister will be named from the opposition ranks. (Photo by JUNIOR D.KANNAH / AFP)

Inama y’Abepisikopi Gatolika muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo yamaganye igihano cy’urupfu urukiko rukuru rwa gisirikare rwakatiye uwahoze ari Perezida w’icyo gihugu, Joseph Kabila, bavuga ko kinyuranyije n’indangagaciro z’ivanjili.

Mu butumwa bwa videwo bwatambutse ku wa Mbere, busomwa n’Umunyamabanga Mukuru w’iyi nama, Musenyeri Donatien Nshole, aba bepisikopi bavuze ko icyo gihano gifite isura yo kwihorera aho kuba inzira yo kubaka amahoro n’ubumwe bw’igihugu.

Musenyeri Donatien Nshole yagize ati: “Ibiganiro bidaheza ni byo nzira nziza cyane yo gucyemura impamvu muzi z’aya makuba no kugarura ubumwe n’amahoro”.

Iyi nama y’Abepiskopi yasabye ko hakorwa ibishoboka byose mu guhagarika igihano cy’urupfu muri Congo, ahubwo iki gihugu kigashyira imbere ubumwe bw’abaturage, ubutabera butabogamye, no kubaka inzego zikomeye z’igihugu.

Joseph Kabila, w’imyaka 54, yakatiwe urwo rupfu ku wa Kabiri w’icyumweru gishize n’urukiko rukuru rwa gisirikare ruri i Kinshasa, nyuma yo guhamwa n’ibyaha byo mu ntambara n’ubugambanyi. Urubanza rwaciwe atari mu gihugu, kandi nta n’ubwunganizi yari afite.

Urukiko rwamushinje gufasha umutwe w’inyeshyamba wa M23, wigaruriye ibice bitandukanye byo mu burasirazuba bwa Congo birimo Goma (mu Ntara ya Kivu ya Ruguru) na Bukavu (mu Ntara ya Kivu y’Epfo).

Kabila yamaganye ibyo birego, avuga ko nta shingiro bifite kandi ko ari uburyo bwo gukoresha inkiko nk’intwaro z’igitugu cya politiki. Kugeza ubu, aho aherereye ntihazwi ku mugaragaro.

Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu (Human Rights Watch), na wo wasohoye itangazo wamagana icyo gihano, uvuga ko cyaciwe mu buryo butubahirije amategeko mpuzamahanga. Uyu muryango uvuga ko Kabila yabuze uburenganzira bwo kuburana mu buryo buboneye kandi yigenga.

Lewis Mudge, umuyobozi w’uyu muryango mu karere k’Afurika yo hagati, yagize ati: “Hari ugushidikanya gucye ku kuba Congo yarabayemo ihonyorwa rikomeye ry’uburenganzira bwa muntu ku butegetsi bwagiye bukurikirana ndetse abahoze ari abategetsi bakwiye kuryozwa ibyo bakoze nabi.”

Yakomeje agira ati: “Inzego z’umutekano za leta zakoze ibikorwa byinshi by’ihohotera mu gihe cy’imyaka 18 Kabila yamaze ku butegetsi, ndetse Human Rights Watch n’abandi twakomeje gusaba ko habaho ubutabera. Ariko kuryozwa ibyabaye gutakaza agaciro kose iyo gukozwe binyuze mu manza zisa n’ikinamico.”

Humana Right Watch yanenze uko urubanza rwateguwe n’igihe cyarwo, ivuga ko gishobora kuba gifitanye isano n’ukuba Kabila agifatwa nk’umwe mu banyapolitiki bafite ijambo rikomeye muri Congo, ndetse Perezida Félix Tshisekedi ashobora kumubona nk’uhanganye na we muri politiki.

Mu butumwa bw’Abepiskopi ba Congo, bwashyizweho umukono na Musenyeri mukuru wa Lubumbashi Fulgence Muteba, akaba na Perezida w’iyi nama y’Abepiskopi, banasabye ko habaho umuhate uhuriweho wo guca igihano cy’urupfu no gushyira imbere kubaka igihugu, no gutuma habaho ubusugire bwa Congo n’imibereho myiza y’Abanye-Congo.

Bongeye gusaba abategetsi ba DRC, abatavuga rumwe n’ubutegetsi bitwaje intwaro n’abatitwaje intwaro, imiryango itegamiye kuri leta n’abaturage bicyo gihugu, kurwanya impamvu zinyuranye ziteza amakimbirane zituma habaho umuco w’urupfu.

Ni mugihe Human Right Watch yo yongeraho ko igihano cy’urupfu Kabila yakatiwe kigaragaza neza ko bicyenewe ko “Congo yubaka inzego zikomeye bihagije kuburyo ziryoza abayobozi bo mu gihe cyashize n’ab’ubu ibyo bakoze, no kureka gukoresha inkiko nk’intwaro zo kwihimura muri politike”.