Abayobozi ba OIF barahurira i Kigali mu nama yiga ku iterambere ry’imiyoborere y’abagore

Mu gihe Abaminisitiri b’Ibihugu bivuga Igifaransa n’abandi bayobozi bateraniye i Kigali mu nama ya mbere ya OIF ibereye muri Afurika y’Iburasirazuba, isi yose ihanze amaso iyi nama izigirwamo inzira nshya zo guteza imbere ubuyobozi bw’abagore, nyuma y’imyaka 30 habaye inama ikomeye yo muri Beijing yari igamije guca ivangura rishingiye ku gitsina.

Iyi nama ya 46 (CMF46) y’Abaminisitiri b’Umuryango w’Ibihugu bivuga Igifaransa (La Francophonie), izabera i Kigali kuva ku wa 19 kugeza ku wa 20 Ugushyingo, izaba ari yo nama ya mbere y’inzego za OIF ibereye muri Afurika y’Iburasirazuba, nk’uko byatangajwe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubufatanye Mpuzamahanga (MINAFFET).

Ku nsanganyamatsiko igira iti “Imyaka 30 nyuma y’Inama ya Beijing: Umusanzu w’Abagore mu Isi ya Francophonie,” isubiramo insanganyamatsiko y’Inama y’Isi y’Abagore yo mu 1995, iyi nama y’uyu mwaka izibanda ku kureba ibyagezweho, imbogamizi zigihari ndetse n’akamaro gakomeye k’ubuyobozi bw’abagore mu miyoborere, umuco, dipolomasi, kubaka amahoro no mu iterambere rirambye mu bihugu bivuga Igifaransa.

Iyi nama yo ku rwego rwo hejuru izahuriza hamwe Abminisitiri, Abadipolomate n’Abayobozi bo mu bihugu n’inzego birenga 90 bigize Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bivuga Igifaransa (OIF), hagamijwe kuganira ku rwego rwa politiki “ruhamye kandi rwagutse” no guteza imbere indangagaciro zihuriyeweho nka demokarasi, uburinganire bw’abagore n’abagabo, uburenganzira bwa muntu n’ubwuzuzanye mu muco, nk’uko bitangazwa n’abategura iyi nama.

Mu kiganiro cyatambutse kuri Televisiyo y’Igihugu, Umuvugizi w’Umunyamabanga Mukuru wa OIF, Oria Kije Vandeweghe, yavuze ko hari ibyitezwe byinshi bijyanye n’uburinganire muri iyi nama, bizashingira ku myanzuro y’Inama ya Beijing.

Yagize ati: “Twizera ko tuzasohoka i Kigali dufite imyanzuro isobanutse kandi mishya y’ibihugu kuko tuzi ko ari ikibazo kiganirwaho mu nama mpuzamahanga zose; ku rwego rw’Umuryango w’Abibumbye haba ibiganiro byinshi ku bijyanye n’uburinganire, ariko twizera ko tuzava i Kigali dufite ingamba zifatika zo guteza imbere intambwe nyazo kuri iki kibazo.”

Muri icyo kiganiro kandi, Umuyobozi Mukuru ushinzwe Ibihugu by’i Burayi, Amerika n’Imiryango Mpuzamahanga muri MINAFFET, Marie Grace Nyinawumuntu, yavuze ko insanganyamatsiko y’iyi nama ari ingenzi ku Rwanda.

Ati: “Kuri twe, ntabwo ari intero gusa, kuko kuzamura abagore byabaye amahitamo ya politiki mu gihe kinini gishize.”  Yashimangiye ko ibiteganijwe mu nama izabera i Kigali ari uguhamagarira byimazeyo imishinga ifatika.

Gufungura ku mugaragaro iyi nama biteganijwe ku wa 19 Ugushyingo, ariko irabanzirizwa n’ihuriro rya 132 ry’akanama gahoraho ka Francophonie (CPF), kuri uyu wa Kabiri tariki ya 18 Ugushyingo 2025.

Abategura iyi nama bavuze ko, “Kubera ko abaturage b’ibihugu bigize OIF bemerewe kwinjira nta viza, indege ziva mu mijyi myinshi ikomeye ivuga Igifaransa ku isi, hamwe n’ibikorwaremezo bigezweho n’igihugu kizwiho kwakira neza abashyitsi, Kigali yiteguye kwakira abitabira CMF46.”

Banagaragaje ko CMF46 izatanga kandi gahunda z’ibindi biganiro, birimo Francophonie village, ibirori by’umuco n’ibikorwa by’ubukerarugendo, bityo bikazasigira urwubitso rwiza rw’Igihugu cy’imisozi igihumbi ku bazitabira iyi nama.