Ishyaka rya mbere rikomeye ritavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Tanzania, CHADEMA ryahagaritswe kuzitabira amatora y’uyu mwaka, nyuma y’imisi mike umuyobozi waryo ashinjwe icyaha cy’ubugambanyi.
Umuyobozi ushinzwe amatora muri komisiyo y’igihugu yigenga ishinzwe gutegura amatora, Ramadhani Kailima avuga ko CHADEMA yanze gushyira umukono ku nyandiko y’imyitwarire amashyaka yose asabwa mu gihe cy’amatora mu gikorwa cyabaye kuri uyu wa gatandatu, bisobanura ko iryo shyaka ryuvuye mu matora ategerejwe mu kwezi k’Ukwakira.
Kailima yagize ati: “Ishyaka ryose ritashyize umukono kuri iryo tegeko rigenga imyitwarire, ntirizajya mu matora rusange ategerejwe.”
Yongeyeho ko ishyaka rya CHADEMA rishobora guhagarikwa kwitabira n’andi matora ayo ari yo yose kugeza mu 2030.
Mu cyumweru gishize, umuyobozi wa CHADEMA, Tundu Lissu yatawe muri yombi ashinjwa kugambanira igihugu bitewe n’inama yakoreye mu majyepfo ya Tanzania, aho yabwiraga abaturage ko hagomba kubaho impunduka mu byerekeye amatora.
BBC ivuga ko mu gitondo cy’ejo ku wa Gatandatu, ari bwo CHADEMA yatangaje ko ititabira igikorwa cyo gushyira umukono kuri iryo tegeko rijyanye n’imyitwarire, mu rwego rwo gusaba impinduka mu buryo amatora akorwa.
Tanzania itegerejwemo amatora y’abagize Inteko Ishingamategeko n’ay’umukuru w’igihugu, aho byari byitezwe ko Lissu azahangana na perezida uriho Samia Suluhu Hassan.
Byitezwe ko ishyaka riri ku butegetsi rya CCM, ryayoboye Tanzania kuva mu 1977, rishobora kuzaguma ku butegetsi kubera ibi birikuba.
Ubwo Hassan yajyaga ku butegetsi mu 2021, nyuma y’urupfu rwa John Magufuli, yashimagijwe ku kuba yarahinduye amwe mu mategeko akandamiza.
Kuva icyo gihe, abaharanira uburenganzira bwa muntu hamwe n’amashyaka atavuga rumwe na leta, batangiye gushinja leta ye gutangira guhana abatavuga rumwe na yo, bavuga ihagarikwa n’ifungwa ry’abarwanashyaka b’amashyaka atavuga rumwe na Leta. Leta yakomeje kubihakana, inatangiza amaperereza ku bafungwa.
Ishyaka rya Chama Cha Mapinduzi (CCM) riri mu mashyaka arambye ku butegetsi muri Afurika kuko rimazeho imyaka irenga 50.
Ku ntego igira iti: “Nta mpinduka, nta matora,” Lissu yavugaga ko nta kuntu haba amatora yisanzuye kandi ntaho abogamiye hatabaye ibihinduka mu buryo amatora akorwamo muri Tanzania.
Lissu avuga ko abagize komisiyo ishinzwe gutegura amatora bakeneye guhinduka kandi hadakwiye kubamo abantu bagenywe na perezida Hassan.
Leta ishinja Lissu kubanagamira amatora no gutuma habaho imyigaragambyo.
Ubu yarafunzwe, kandi urubanza rwe ku cyaha cy’ubugambanyi rukaba rwarashyizwe ku itariki 24 z’uku kwezi.
Umunyamategeko we, Rugemeleza Nshala, yabwiye Reuters ko ibyo aregwa bijyanye na poritiki. Ati: “Ntushobora gutandukanya ibyo bamurega na poritiki.”
Uyo muyobozi w’abatavuga rumwe na leta amaze gufungwa kenshi, ndetse mu 2017 yaragiye kwicwa aho yarashwe imasasu 16 ari mu modoka.
Kuva icyo gihe yahise ajya mu buhungiro, agaruka igihe gito mu 2020 kugira ahangane na Magufuli mu matora. Yahise yongera aragenda nyuma y’aho hatangarijwe ibyavuye mu matora, atemeye avuga ko atakurikije amategeko.
Yongeye kugaruka mu 2023, bitewe n’impinduka zari zizanywe na Samia, aho guverinoma ye yavuga ko ifite intumbero yo guha ubwisanzure amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi.
Indi nkuru wasoma: Tundu Lissu arashinjwa ubugambanyi
