Ku cyumweru tariki ya 21 Nzeri 2025, Umujyi wa Kigali urandika amateka mashya mu mukino w’amagare, ubwo uzakira ku nshuro ya mbere Shampiyona y’Isi y’Amagare (UCI Road World Championships), akaba ari bwo bwa mbere iri rushanwa rikomeye rizaba ribereye kuri uyu mugabane.
Iri rushanwa rizamara iminsi 8, rizitabirwa n’abakinnyi 918 baturutse mu bihugu 110.
Amateka ya UCI
UCI (Union Cycliste Internationale) ni Ishyirahamwe Mpuzamahanga ry’Umukino w’Amagare ku Isi, ryashinzwe ku wa 14 Mata 1900 i Paris, mu Bufaransa, n’ibihugu bitanu: Ububiligi, Ubufaransa, Ubutaliyani, Ubusuwisi na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
UCI ifite amateka maremare yerekana uburyo umukino wo gusiganwa ku magare wagutse ukagera ku rwego mpuzamahanga ndetse ikajya no muruhando rw’abategura amarushanwa akomeye kandi akunzwe n’abatari bake ku isi.
Mu myaka irenga 120 ishize ibayeho, UCI yagiye yagura ibikorwa byayo, itangiza amarushanwa mashya, ndetse ishyira umukino w’amagare ku rwego rw’imikino ya Olempike.
Mu 1969, icyicaro cya UCI cyimuriwe i Geneva mu Busuwisi, nyuma yaho cyagiye kimukira ahandi mu bihe bitandukanye kugeza aho kimukiye i Aigle mu Busuwisi muri 2002, ahanashinzwe Ikigo Mpuzamahanga cy’Amagare (World Cycling Centre).
Amarushanwa ya UCI yagiye abaho mu myaka itandukanye
Mu 1921, nyuma y’imyaka 21 yari ishize UCI ishinzwe, nibwo yateguye isiganwa rya mbere ry’isi mu magare yo mu muhanda, ariko icyo gihe, ryakinwe ntabatarabigize umwuga, ribera i Copenhagen, muri Denmark. Ni mu gihe, shampiyona y’isi y’amagare mu babigize umwuga, yakiniwe i Nürburgring mu Budage mu mwaka wa 1927.
Mu 1930 hatangiye isiganwa rya mbere ry’isi mu magare yo mu nzu (Indoor Cycling), ribera i Leipzig, mu Budage. Naho 1950 hakinwe isiganwa rya mbere ry’isi mu magare yo mu misozi (Cyclo-cross), irushanwa ryabereye i Charenton-le-Pont mu Bufaransa.
Mu myaka yakurikiyeho, UCI yagiye itangiza andi marushanwa mashya harimo ayatandukanye nka BMX, Trials, Mountain Bike n’andi ndetse inashyira umukino w’amagare ku rwego rw’imikino Olempike.
Mu 1986 habayeho isiganwa rya mbere ry’isi mu magare ya BMX, ribera Riccione mu Butaliyani, naho mu 1990 habayeho isiganwa rya mbere ry’isi mu magare yo mu misozi (Mountain Bike) i Durango muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Mu 1996 umukino wo gusiganwa ku magare yo mu misozi winjijwe muri gahunda y’imikino Olempike i Atlanta. Muri 2008, BMX Racing ryinjijwe mu mikino ya Olempike yabereye i Beijing mu Bushinwa.
Muri 2020 hatangiye isiganwa rya mbere ry’isi mu mukino mushya wa Cycling Esports. Hanyuma mu 2022 hakinwa isiganwa rya mbere ry’isi mu magare yo mu nzira z’umucanga n’amabuye (Gravel) i Veneto mu Butaliyani.
Muri 2023 bwo habaye amarushanwa ya mbere y’isi yahuje amoko yose y’amagare. Ayo yabereye i Glasgow no mu bindi bice byo muri Ecosse.
Shampiyona y’isi y’amagere 2025
Kuva UCI yatangira gutegura iri rushanwa, nta na rimwe ryari ryabera ku mugabane wa Afurika. Kuba Kigali yarahawe amahirwe yo kwakira iri rushanwa rihambaye mu mateka y’amagare, ni ikimenyetso cy’uko u Rwanda ruri ku isonga mu guteza imbere imukino, binyuze mu bikorwaremezo, n’ubukerarugendo bushingiye ku mikino.
Iri siganwa rizarangwa n’amarushanwa y’ibyiciro byose: Abagabo n’abagore, Abato n’Abakuru, ndetse n’Isiganwa rusange (Elite Road Races). Rizaba kandi ari amahirwe yo kwereka amahanga ubuhanga bw’abakinnyi b’Abanyafurika ndetse no kwerekana ubwiza bw’imisozi n’amateka y’u Rwanda.

