Ku wa Gatanu, tariki ya 30 Mutarama 2026, u Rwanda n’isi yose byizihije Umunsi Mpuzamahanga wo Kurwanya Indwara Zititaweho uko Bikwiye (Neglected Tropical Diseases – NTDs), zirimo inzoka zo mu nda, ibisazi by’imbwa, belariziyoze n’izindi ziterwa ahanini n’umwanda n’isuku nke.
Ku rwego rw’igihugu, uyu munsi wizihirijwe mu Karere ka Ruhango, mu Ntara y’Amajyepfo, aho abaturage basabwe kwitwararika isuku ahantu hose, kwirinda kwituma ku gasozi, kujya mu bishanga bambaye bote no gukoresha amazi meza, mu rwego rwo kwirinda indwara ziterwa n’umwanda.
Ni ku nshuro ya karindwi u Rwanda rwizihije uyu munsi, wizihizwa buri mwaka tariki ya 30 Mutarama. Insanganyamatsiko y’uyu mwaka igira iti: “Tujyanemo mu isuku n’isukura, duhashye indwara ziterwa n’umwanda.”
Dr. Brian Chilombo, uhagarariye Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima ku Isi (OMS) mu Rwanda, yagaragaje ko nubwo imibare y’abandura izi ndwara ikiri hejuru, u Rwanda rumaze gutera intambwe ishimishije mu kuzirwanya.

Dr. Brian Chilombo, uhagarariye OMS mu Rwanda
Yagize ati: “Mu mwaka wa 2022, OMS yahaye u Rwanda ishimwe ku ruhare rukomeye mu kurandura burundu indwara yo gusinzira. Ibi bigaragaza uruhare rukomeye rwa buri muturage mu guhashya indwara zititaweho uko bikwiye.”
Yongeyeho ko isuku n’isukura bigomba kuba inshingano za buri wese, binyuze mu gukoresha amazi meza, gukaraba intoki kenshi no gukomeza ibikorwa byo kubungabunga isuku mu ngo no mu baturage.
Ati: “Twese tugomba kumva ko kurwanya izi ndwara ari inshingano ya buri wese. Icy’ibanze ni ugushyira hamwe, tukibanda ku isuku n’isukura, gukaraba intoki no kugira aho dutura hasa neza.”
Ku ruhande rwa, Dr. Mukagatare Isabelle, uhagarariye Ishami rya Serivisi z’Ubuzima mu Kigo cy’Igihugu cy’Ubuzima (RBC), yavuze ko u Rwanda rwihaye intego yo kurandura izi ndwara bitarenze umwaka wa 2030.
Yagize ati: “Kugira ngo uyu muvuduko ukomeze, dukeneye ingamba zirimo kutabura imiti n’inkingo mu bitaro no mu mavuriro, gushakisha aho izi ndwara zigigaragara tukazirandura, no gushyira abaturage imbere mu kuyobora ibi bikorwa, dufatanyije n’abafatanyabikorwa.”

Dr. Mukagatare Isabelle, uhagarariye Ishami rya Serivisi z’Ubuzima mu RBC
Mu Rwanda, indwara zititaweho uko bikwiye ziganjemo ibisazi by’imbwa, belarizioze, inzoka zo mu nda, ubuhumyi, imidido, ibibembe, amavunja no kurumwa n’inzoka. Izi zose ahanini ziterwa n’isuku nke ku mubiri no mu bidukikije, bikaba bisaba uruhare rwa buri wese mu kuzirwanya.

